صفحه اصلی > اخبار و اطلاعیه ها 
اخبار > وقایع و اعمال ماه شعبان


وقایع و اعمال ماه شعبان

نیمه شعبان، روز ۱۵ شعبان و سالروز تولد امام دوازدهم شیعیان می‌باشد. در برخی روایات، شب نیمه شعبان پس از شب قدر برترین شب‎ها دانسته شده است. گروهی از شیعیان در این شب به شب زنده‌داری و اعمال مذهبی مشغول می‎شوند. برخی از اهل سنت و طریقت‎های تصوف نیز به فضیلت این شب معتقدند.

تاریخ ارسال مطلب : دوشنبه ١٠ ارديبهشت ١٣٩٧

 شماره خبر : ٣٩٩٧١٤ / تعداد بازدید : 3829

جشن نيمه شعبان

نیمه شعبان، روز ۱۵ شعبانو سالروز تولد امام دوازدهمشیعیانمی‌باشد. در برخی روایات، شب نیمه شعبان پس از شب قدربرترین شبها دانسته شده است. گروهی از شیعیان در این شب به شب زنده‌داریو اعمال مذهبی مشغول میشوند. برخی از اهل سنتو طریقتهای تصوفنیز به فضیلت این شب معتقدند.

جشن نیمه شعبان از بزرگترین جشن‌های شیعیان است که به مناسبت میلاد امام مهدی(عج) در مناطق شیعه‌نشین جهان برگزار میشود. در ایران، مسجد جمکرانو در عراق، کربلامحل تجمع شیعیان در این روز است. این روز در تقویم رسمی ایران تعطیل رسمی است و روز جهانی مستضعفاننام گرفته است.

نیمه شعبان در روایات

روایات نقل شده از پیامبر اکرم (ص)و امامان شیعهبر اهمیت شب‌زنده‌داری و عبادت در شب نیمه شعبان تأکید دارد؛ از جمله در روایتی آمده است: جبرئیلدر شب نیمه شعبان پیامبر را از خواب بیدار کرد و ایشان را به برپایی نماز، قرائت قرآن، دعاو استغفاردر این شب سفارش نمود.[۱]در روایتی دیگر، یکی از همسران پیامبر از عبادت خاص و سجدههایطولانی و متعدد پیامبر در شب نیمه شعبان خبر داده است.[۲]در احادیثی از امام علی(ع)و امام صادق(ع)نیز بر عبادت و انجام اعمال خاص شب نیمه شعبان تأکید شده است.[۳]

دستهای دیگر از روایات، حاکی از اهمیت نیمه شعبان به سبب تولد امام مهدی (عج)، آخرین حجت خدابر مردم است.[۴]

اسامی دیگر شب نیمه شعبان

  • برات: برات به معنای حواله، سند و نوشته‌ای که به کسی دهند تا به استناد آن، پول یا هر چیز دیگر را از دیگری بگیرد. به حواله معنوی نیز برات می‌گویند و از آنجا که در شب نیمه شعبان خداوند برات (سند) آزادی از جهنمرا به بندگان خود میبخشد به این شب، شب برات گفته میشود.[۵]
  • ليلة الصک: صک معرّب چک فارسی و مترادف برات است.[۶]
  • برات کاندیلی: در ترکیه به این شب، برات کاندیلی گفته میشود.
  • شب رهایی: در آسیای جنوبی به شب نیمه شعبان، شب رهایی گفته می شود.[۷]

وقایع نیمه شعبان

نوشتار اصلی: امام مهدی عجل الله تعالی فرجه

۱- بر اساس گزارشهای متعدد تاریخی و طبق دیدگاه مشهور شیعهپانزدهم شعبان[۸]سال ۲۵۵[۹]یا ۲۵۶ق[۱۰]روز تولد امام زمان (عج)است.

۲- درگذشت علي بن محمد سَمَرينایب خاصامام‏ زمان و پايان غیبت صغری(۳۲۹ق).[۱۱]

فضیلت نیمه شعبان

روایات متعددی در اهمیت و فضیلت شب و روز نیمه شعبان وجود دارد. بخشی از فضیلتهای این شب در ذیل آمده است:

  • گشایش درهاى خشنودى، بخشش، روزى و نیكى در شب نیمه شعبان؛[۱۲]
  • تقسیم روزی و ثبت شدن زمان مرگ انسان؛[۱۳]
  • بخشیدن همه انسانها غیر از مشرک، قمارباز، فرد قطع رحم كرده، شراب خوارو فردی که بر انجام گناهاصرار میورزد.[۱۴]
  • برترین شب‌ها پس از شب قدر.[۱۵]

اعمال نیمه شعبان

 

اعمال شب و روز نیمه شعبان

شب نیمه شعبان

  • غسل کردن كه باعث تخفیف گناهان مى‌شود.
  • احیاء این شب به نماز، دعا و استغفار.
  • خواندن دعای کمیل.
  • زیارت امام حسین(ع) که باعث بخشش گناهان میشود. بر اساس برخی ازروایات، روح ۱۲۴هزار پیامبر ایشان را در این شب زیارت میکنند. در شرایطیکه امکان زیارت نیست به مکان بلندی رفته و به سمت راست و چپ نگاه کند سپسسر را به سمت آسمان بلند نموده و امام حسین را با این كلمات زیارتكند:اَلسَّلامُ عَلَیْكَ یا اَبا عَبْدِاللّهِ، اَلسَّلامُ عَلَیْكَ وَرَحْمَةُاللّهِ وَ بَرَكاتُهُ.
  • خواندن دعای زیر که در حکم زیارت امام زمان (عج) است:

اَللّهُمَّ بِحَقِّ لَیْلَتِنا (هذِهِ) وَ مَوْلُودِها وَ حُجَّتِكَ وَمَوْعُودِهَا الَّتى قَرَنْتَ اِلى فَضْلِها فَضْلاً فَتَمَّتْ كَلِمَتُكَصِدْقاً وَ عَدْلاً لا مُبَدِّلَ لِكَلِماتِكَ وَلا مُعَقِّبَ لاِیاتِكَنُورُكَ الْمُتَاَلِّقُ وَ ضِیاَّؤُكَ الْمُشْرِقُ وَ الْعَلَمُ النُّورُفى طَخْیاَّءِ الدَّیْجُورِ الْغائِبُ الْمَسْتُورُ جَلَّ مَوْلِدُهُ وَكَرُمَ مَحْتِدُهُ وَالْمَلاَّئِكَةُ شُهَّدُهُ وَاللّهُ ناصِرُهُ وَمُؤَیِّدُهُ اِذا آنَ میعادُهُ وَالْمَلاَّئِكَةُ اَمْد ادُهُ سَیْفُاللّهِ الَّذى لا یَنْبوُ وَ نُورُهُ الَّذى لا یَخْبوُ وَ ذوُالْحِلْمِالَّذى لا یَصْبوُا مَدارُ الَّدهْرِوَ نَوامیسُ الْعَصْرِ و َوُلاةُ الاْمْرِ وَالْمُنَزَّلُ عَلَیْهِمْ مایَتَنَزَّلُ فى لَیْلَةِ الْقَدْرِ وَ اَصْحابُ الْحَشْرِ وَالنَّشْرِتَراجِمَةُ وَحْیِهِ وَ وُلاةُ اَمْرِهِ وَ نَهْیِهِ اَللّهُمَّ فَصَلِّعَلى خاتِمِهْم وَ قآئِمِهِمُ الْمَسْتُورِ عَنْ عَوالِمِهِمْ اَللّهُمَّوَ اَدْرِكَ بِنا اءَیّامَهُ وَظُهُورَهُ وَقِیامَهُ وَاجْعَلْنا مِنْاَنْصارِهِ وَاقْرِنْ ثارَنا بِثارِهِ وَاكْتُبْنا فى اَعْوانِهِ وَخُلَصاَّئِهِ وَ اَحْیِنا فى دَوْلَتِهِ ناعِمینَ وَ بِصُحْبَتِهِ غانِمینَوَ بِحَقِّهِ قآئِمینَ وَ مِنَ السُّوَّءِ سالِمینَ یا اَرْحَمَالرّاحِمینَ وَالْحَمْدُلِلّهِ رَبِّ الْعالَمینَ وَ صَلَواتُهُ عَلىسَیِّدِنا مُحَمَّدٍ خاتَمِ النَّبِیّینَ وَ الْمُرْسَلینَ وَ عَلى اَهْلِبَیْتِهِ الصّادِقینَ وَ عِتْرَتِهَ النّاطِقینَ وَالْعَنْ جَمیعَالظّالِمینَ واحْكُمْ بَیْنَنا وَ بَیْنَهُمْ یا اَحْكَمَ الْحاكِمینَالنّاطِقینَ وَالْعَنْ جَمیعَ الظّالِمینَ واحْكُمْ بَیْنَنا وَ بَیْنَهُمْیا اَحْكَمَ الْحاكِمینَ.

  • صلوات هر روز كه در وقت زوال به خواندن آن سفارش شده است.
  • خواندن دعای زیر که پیامبر (ص) در شب نیمه شعبان میخواندند:

اَللّهُمَّ اقْسِمْ لَنا مِنْ خَشْیَتِكَ ما یَحُولُ بَیْنَنا وَ بَیْنَمَعْصِیَتِكَ وَ مِنْ طاعَتِكَ ما تُبَلِّغُنا بِهِ رِضْوانَكَ وَ مِنَالْیَقینِ ما یَهُونُ عَلَیْنا بِهِ مُصیباتُ الدُّنْیا اَللّهُمَّاَمْتِعْنا بِاَسْماعِنا وَ اَبْصارِنا وَ قُوَّتِنا ما اَحْیَیْتَناوَاجْعَلْهُ الْوارِثَ مِنّا وَاجْعَلْ ثارَنا عَلى مَنْ ظَلَمَناوَانْصُرنا عَلى مَنْ عادانا وَلا تَجْعَلْ مُصیبَتَنا فى دینِنا وَلاتَجْعَلِ الدُّنْیا اَكْبَرَ هَمِّنا وَلا مَبْلَغَ عِلْمِنا وَلاتُسَلِّطْ عَلَیْنا مَنْ لا یَرْحَمُنا بِرَحْمَتِكَ یا اَرْحَمَالرّاحِمینَ.

  • ذکرهای "سُبْحانَ اللّهِ" ، "الْحَمْدُلِلّهِ" ، "اللّهُ اَكْبَرُ" وَ "لا اِلهَ اِلا اللّهُ" صد مرتبه گفته شود.
  • خواندن نماز جعفر طیار.
  • خواندن چهار ركعت نماز، در هر ركعت حمد و توحید صد مرتبه پس از نماز دعای زیر خوانده شود:

اَللّهُمَّ اِنّى اِلَیْكَ فَقیرٌ وَمِنْ عَذاِبكَ خائِفٌ مُسْتَجیرٌاَللّهُمَّ لا تُبَدِّلْ اِسْمى وَلا تُغَیِّرْ جِسْمى وَلاتَجْهَدْبَلاَّئى وَلا تُشْمِتْ بى اَعْداَّئى اَعُوذُ بِعَفْوِكَ مِنْ عِق ابِكَوَ اَعُوذُ بِرَحْمَتِكَ مِنْ عَذابِكَ وَ اَعُوذُ بِرِضاكَ مِنْ سَخَطِكَوَ اَعُوذُبِكَ مِنْكَ جَلَّ ثَناَّؤُكَ اَنْتَ كَما اَثْنَیْتَ عَلىنَفْسِكَ وَ فَوْقَ ما یَقُولُ الْقآئِلُونَ.

روز نیمه شعبان

  • زیارت امام زمان که در هر زمان و مکان نیز استحباب دارد.
  • دعا برای تعجیل امام زمان(ع).
 

نیمه شعبان از دیدگاه اهل سنت

پانزدهم شعبان تنها برای شیعیاناهمیت ندارد بلکه برای اهل سنتبه ویژه طریقتهای تصوفآن نیز جایگاه خاصی دارد. روایات متعددی از پیامبر(ص) و صحابه درباره اهمیت عبادت در این شب و مشخص شدن روزی و مقدرات انسان در آن وجود دارد.[۱۶]برخی از علمای اهل سنت در صحت این روایات تردید داشته و وجود فضیلت برای شب نیمه شعبان را رد میکنند این در حالی است که ابن تیمیه، نظریه پرداز سلفیه، نیز نتوانسته فضیلت این شب را نادیده بگیرد اما اجتماع مسلمانان در مسجد برای احیا و خواندن نماز صد رکعتی این شب را بدعت دانسته است.[۱۷]بر همین اساس علمای سلفی قرن چهاردهمو پانزدهم هجرینظیر تهانوی، یوسف قرضاوی و محمد صالح منجد شب زنده داری و برگزاری مراسم شب برات را عملی بیاساس و بدعت میدانند.[۱۸][۱۹][۲۰]

اهل سنتِ معتقد به فضیلت نیمه شعبان، به شب زندهداریو انجام امور عبادی نظیر خواندن قرآن، برپایی نمازهای مستحبی، دعاو روزه داریدر روز نیمه شعبان اهتمام میورزند. این شب نزد آنان نیز به شب براتمعروف است.[۲۱]خواندن صد رکعتنماز یا همان صلوة الخیرکه در آن هزار بار سوره توحیدخوانده میشود از جمله اعمال عبادی مشترک میان شیعه و اهل سنت است.[۲۲]مراسم شب برات در برخی از مناطق اسلامی نظیر شبه قاره هند با زیارت قبور، دادن غذا و صدقهبه نیازمندان همراه است.[۲۳]

نیمه شعبان در ادب و شعر فارسی

نيمه شعبان در فرهنگ و ادب کهن فارسی، شب براتناميده شده است و شاید یکی از دلایل این نام‌گذاری آن باشد که خداوند در این شب، برات (حواله یا سند) آزادی از دوزخ را به بندگان خود میدهد. ابوريحان بيرونیدر کتاب «التفهيم» درباره شب برات چنين آورده: «...و شب پانزدهم از ماه شعبان، بزرگوار است و او را شب برات خوانند و همی پندارم، این از قبیل آن است که هر که اندرو عبادت کند و نیکی به جای آورد، بیزاری یابد از دوزخ».[۲۴]محمد غیاث‌الدین رامپوری نيز در غياث اللغات -یکی از فرهنگهای فارسی- شب پانزدهم شعبان را شب برات توصیف کرده است که در آن فرشتگانبه فرمان خدا روزی انسان را تقسیم میکنند.[۲۵]

در همین راستا شاعران پارسی زبان نیز در اشعار خود به شب نیمه شعبان اشاره کردهاند و از عناوینی نظیر شب برات، لیله الصک، شب بیزاری، برائت از آتش دوزخو شب عبادت برای این شب استفاده کردهاند. حافظ شیرازیدر کنار کلمه برات از تعبير شب قدربرای نیمه شعبان استفاده کرده است، که بهاءالدین خرمشاهی در کتاب «حافظ‌نامه» معتقد است منظور حافظ از «برات» در این بیت، شب نیمه شعبان است.

چه مبارک سحری بود و چه فرخنده شبی

 

آنشب قدرکه این تازه براتم دادند[۲۶]

 

مولوی نیز از تعبیر شب قدر و برات برای نیمه شعبان استفاده کرده است:

شب «قدر» است او، درياب او را

 

امان يابي چو برخواني براتش[۲۷]

 

 


 
نسخه چاپي                                             || بازگشت به ابتدای صفحه ||

خروج